Baza wiedzy
Smogowskaz · Reels
Oddech · 01

Każdy oddech ma znaczenie

Dorosły człowiek wdycha około 11 000 litrów powietrza dziennie. To, co jest w tym powietrzu, krąży potem w całym ciele — od płuc po mózg. Jego jakość decyduje o naszym zdrowiu dziś i za trzydzieści lat.

Przewiń
Zagrożenie · 02

Niewidzialny wróg

Pyły PM2.5 są nawet 30 razy cieńsze niż ludzki włos. Nie widać ich gołym okiem, a wnikają głęboko do płuc i krwiobiegu. Najwięcej trafia ich do powietrza zimą — z domowych kominów tuż nad naszymi głowami.

PM2.5 · ø < 2,5 µm
Topografia · 03

Nowy Sącz leży na dnie smogowej miski

Zimą inwersja termiczna działa jak gigantyczna, niewidzialna pokrywka od garnka: ciepłe powietrze u góry blokuje ucieczkę zimnego, pełnego dymu powietrza na dole. Dlatego nawet lekki wiatr nie potrafi wywiać smogu z naszej kotliny.

Kotlina · efekt inwersji
Zdrowie · 04

Smog krąży w Twojej krwi

Długotrwała ekspozycja zwiększa ryzyko chorób serca, astmy i nowotworów płuc. Cząstki PM2.5 przenikają z płuc do krwi i docierają aż do serca oraz mózgu. Najbardziej cierpią dzieci, seniorzy i kobiety w ciąży.

≈ 40 000 przedwczesnych zgonów rocznie w Polsce
Benzo(a)piren · 05

Oddychasz — a płuca dostają dawkę smoły

Nie musisz palić, żeby truć płuca. W najgorsze dni średnioroczne stężenie rakotwórczego benzo(a)pirenu w Nowym Sączu przekraczało normy Unii Europejskiej nawet o 400%. Spacer takim powietrzem odpowiada wypaleniu kilku papierosów dziennie.

Benzo(a)piren · +400% normy UE
Źródło · 06

Czas odejść od węgla

Domowe piece i kotłownie to główne źródło zimowego smogu — to z nich, a nie z fabryk, bierze się większość dymu. Ich wygaszanie to najszybsza droga do czystego powietrza.

Niska emisja ≈ 80% zimowego smogu
Paliwo · 07

Mokre drewno truje podwójnie

Wrzucanie mokrego drewna do pieca to jak wrzucanie gąbki do ogniska — zamiast grzać, dusi i uwalnia ogromne ilości trujących pyłów. Zgodnie z prawem drewno musi schnąć minimum dwa lata, do wilgotności poniżej 20%, zanim trafi do kominka.

Sezonowanie · min. 2 lata · < 20% wilgotności
Uchwała antysmogowa · 08

Zegar tyka dla kopciuchów

Tysiące starych pieców musi zniknąć z naszego regionu. Jeśli Twój piec ma 3. lub 4. klasę, prawo wymaga jego wymiany do końca 2026 roku. Ekodoradcy z Urzędu Miasta pomagają zdobyć na to tysiące złotych z programu „Czyste Powietrze".

Termin wymiany · do końca 2026
Transformacja · 09

Zwrot ku zielonej energii

Wiatr i słońce zastępują kominy. Z każdym megawatem z odnawialnych źródeł mniej węgla ląduje w piecach, a ich udział w polskiej energetyce rośnie dziś najszybciej w historii.

13%
2015
17%
2020
29%
2025
50%
2030

Udział OZE w energetyce · cel 2030

Transport · 10

Jeden autobus zwija z ulicy 50 aut

Jeden pełny, przegubowy autobus MPK Nowy Sącz potrafi zastąpić nawet 50 samochodów osobowych. Wybierając autobus w ramach Bonusowego Dnia Smogowego, ratujesz płuca i fizycznie skracasz korki — m.in. na zatłoczonej ulicy Węgierskiej.

1 autobus ≈ 50 aut osobowych
Przyszłość · 11

Powietrze, które wybieramy

Każda przesiadka na rower, każdy panel na dachu i każdy wymieniony piec to oddech czystszego jutra. Czyste powietrze to suma tysięcy małych decyzji — także Twojej.